گياه شناسی

معرفي دو كتاب ارزشمند در جغرافياي گياهي(Phytogeography or Geobotany)

On the Geobotanical Structure of Iran (Michael Zohary, 1963).

       درباره ساختار ژئوبوتانيكي ايران

Geobotanical Foundations of the Middle East (Michael Zohary, 1963).

       شالوده هاي ژئوبوتانيكي خاورميانه

كتابهاي ژئوبوتانيكي فوق را هنريك مجنونيان و دكتر باريس مجنونيان ترجمه كرده اند و انتشارات دايره سبز نيزدر سال 1383 به سفارش سازمان حفاظت محيط زيست منتشرشان نموده است.

 گياهشناسان ايراني به خوبي بر اين امر واقفند كه دانش جغرافياي گياهي در ميان ساير علوم مرتبط با گياهشناسي در ايران بسيار مهجور وغريب و بعضا بسيار حاشيه اي واقع شده است و كمبود كتابهاي آموزشي و دانشگاهي در زمينه جغرافياي گياهي و عدم دسترسي به منابع پايه اي جغرافي دانان بزرگ گياهي بسيار ملموس است وشايد يكي از عوامل اصلي مهجور بودن اين علم در ايران وخصوصا در نزد دانشجويان گياهشناسي همين امر باشد. البته يكي ديگر از دلايل مطرح شدن مباحث اين علم در سطح دوره هاي تحصيلات تكميلي گياهشناسي است به گونه اي كه بسياري از دانشجويان تا پيش از مقاطع تكميلي با چنين علمي اصلا آشنايي ندارند. تصور مي كنم شايد بهتر باشد كه نظير بسياري ديگر از دروس مثل اكولوژي اين درس نيز در سطح كارشناسي علوم گياهي ارائه گردد.

 در چنين شرايطي، ترجمه كتابهاي پايه اي جغرافياي گياهي يك ضرورت انكارناپذير است كه جناب هنريك مجنونيان و دكتر باريس مجنونيان به اين نياز با ترجمه دو كتاب مفيد از ميكائيل زوهري كه يكي از جغرافي دانان گياهي برجسته در دنياست به حق و به گونه اي شايسته پاسخ گفته اند. هر چند كه ديدگاههاي ژئوبوتانيك زوهري با انتقاداتي اساسي مواجه گشته است و كاستيهايي را نيز در بر دارد اما مطالعه اين كتابهابه منظور آشنايي با اصطلاحات، اصول و خطوط كلي جغرافياي گياهي و دستيابي به يك بينش ژئوبوتانيكي در باب رويشهاي منطقه خاور ميانه و به ويژه ايران بسيار سود مند است. در اين دو كتاب به مباحث فلور، مفاهيم جرافياي گياهي، اقليم و خاك، مناطق و قلمروهاي جغرافياي گياهي، رويشهاي خاورميانه ويژگيهاي اكولوژيكي و جامعه شناختي، كلاسها و جوامع گياهي منطقه خاورميانه و... پرداخته شده است. هنريك مجنونيان كتاب ديگري را نيز با نام جغرافياي گياهي ايران( مجموعه مقالات كاربرد جغرافياي گياهي در حفاظت) در كارنامه خويش دارد كه در اين كتاب به ديدگاههاي ژئوبوتانيك زوهري،

 تاختاجان، وايت، لئونارد، وندلبو، فريتاگ و ... پرداخته شده است. مطالعه اين كتب ارزشمند را به همه دانشجويان گياهشناسي توصيه مي كنم.     

 

 

+ مهناز وفادار ; ۱۱:٤٤ ‎ب.ظ ; جمعه ۱۸ اسفند ،۱۳۸٥
comment نظرات ()

جنگلهاي مانگروـ بخش دوم

مانگروها را مي توان گياهان هالوفيت ناميد. اين گياهان داراي سازگاريهاي فيزيولوژيكي و آناتوميكي جهت رشد در محيطهاي شور هستند.علاوه بر اين در مقابله با اكسيژن و عناصر غذايي كم در خاك، عمل باد و موج و بي ثباتي بستر نيز راهكارهايي را اتخاذ نموده اند. برخي از مانگروها داراي غدد دفع كننده نمك هستند كه اين غدد بر روي برگها مستقر هستند(دو نوع غده نمكي)، برخي ديگر نمك را از طريق ريشه از طريق يك روش اولترا فيلتراسيون دفع مي كنند.به دليل فقدان تبادلات گازي (محيط غرقاب) در بستر رشد، مانگروها بايد ساختارهاي تنفسي ويژه اي را توسعه دهند. يكي از ويژگيهاي بارز مانگروها تشكيل ريشه هاي هوايي است كه به اشكال مختلف صورت مي پذيرد. به عنوان مثال در Avicennia ريشه هاي هوايي به صورت پنماتوفور است كه در واقع نوعي ريشه هوايي است كه از ريشه هايي كه در خاك رشد مي كنند به سمت بالا رشد مي نمايد. اين ريشه ها داراي منافذي هستند كه Lenticel ناميده مي شوند و اكسيژن هوا از طريق اين منافذ به درون گياه وارد مي شود. Rhizophora داراي ريشه هاي هوايي است كه از تنه آن منشا گرفته به سمت پايين رشد يافته ودر خاك مستقر مي شوند. اين ريشه ها علاوه بر ايفاي نقش در تنفس، در استقرار و تثبيت درختان در بستر و هم چنين در برابر عمل امواج كاركرد ويژه اي دارند. به دليل در دسترس بودن محدود آب شيرين در خاكهاي شور، مانگروها ميزان تبخير آب از سطح برگهايشان را از طريق تغيير آرايش برگهاي خود جهت اجتناب از نور شديد آفتاب در نيمروز وهم چنين محدود كردن فعاليت روزنه در برگها كاهش مي دهند. در چنين محيط زيست شوري، مانگروها مكانيسم خاصي را براي كمك به دانه هاي خود توسعه داده اند. بر خلاف بيشتر گياهان كه دانه هاي آنها در خاك جوانه مي زند بسياري از مانگروها زنده زا هستند يعني داراي ويژگي Viviparity مي باشند، به گونه اي كه دانه هاي انها درون ميوه بر روي گياه والد جوانه زده و سپس بر روي خاك افتاده و فرد جديدي را ايجاد مي نمايند.

 

 

+ مهناز وفادار ; ۱:٤٦ ‎ب.ظ ; جمعه ٤ اسفند ،۱۳۸٥
comment نظرات ()